Het gemak van AI en wat we verliezen

 In onze technologische ontwikkelingen werken we vaak toe naar het elimineren van een bepaalde weerstand die we voorheen moesten overkomen met vindingrijkheid. We zien dit in de ontwikkeling van films tegenover het theater. Waar voorheen de acteur een geheel script moest leren en de rol gedurende een periode van uren vast moest houden, hoeft deze de rol nu soms slechts enkele minuten vast te houden terwijl de camera draait. En waar er voorheen rekening moest worden gehouden met hoe het geheel in het theater bijeenkwam, kan er nu worden gefocust op elk individueel onderdeel, zonder dat deze elkaar in de weg hoeven te zitten. Niet langer een eindwerk dat als één geheel moet kunnen functioneren, maar een compilatie van verschillende pogingen, aaneengerijgd door een videobewerker en versterkt door een post-productie team. Natuurlijk wordt op deze manier de kunst van het filmmaken flink gebagatelliseerd. Deze vervolgstap in de kunst van het bewegend beeld introduceert talloze nieuwe narratieve en artistieke mogelijkheden. Toch kan het niet ontkend worden dat er een bepaalde magie verloren gaat in ruil voor deze mogelijkheden.

Keer op keer zien we deze wisselwerking in de technologische ontwikkeling van de kunsten. In de overgang van praktische effecten naar digitale effecten, in de transitie van handgetekende animatie naar digitale animatie, in de overgang van portretschilderen naar de camera. Telkens ontdekken we nieuwe mogelijkheden, maar ervaren we ook een bepaald verlangen naar de charme van het verleden. 

Dawn of the Planet of the Apes, Dir. Matt Reeves, 2014

De moderne Planet of the Apes trilogie is een goed voorbeeld van films die worden verheven door de ontwikkelingen in moderne technologie. De manier waarop deze apen tot leven worden gebracht met gebruik van motion capture en andere VFX technieken, stelt de film in staat om verhalende mogelijkheden te onderzoeken waar de oorspronkelijke films niet toe in staat waren.

Planet of the Apes, Dir. Franklin J. Schaffner, 1968

Toch heeft de originele pentalogie, met haar praktische effecten en technologisch beperkte sets, een charme die moeilijk vergeleken kan worden met de moderne films. Het een is niet strikt beter dan het ander, maar het kan in ieder geval gezegd worden dat er hier een wisselwerking plaatsvindt. Toch kunnen we potentieel spreken van een objectieve verbreding van onze mogelijkheden. De oorspronkelijke Planet of the Apes zou immers gemaakt kunnen worden met moderne technologie, waar de technologie van het verleden tekort zou komen als deze gebruikt zou worden om de moderne films te reproduceren.

Deze wisselwerking tussen wat we inleveren en wat we er voor terug krijgen is meer of minder in balans gebleven in de loop van onze technologische ontwikkelingen. Maar in de afgelopen jaren lijken we deze balans steeds meer uit het oog te verliezen. Steeds minder lijkt het te gaan om het ontdekken van nieuwe mogelijkheden, maar een bepaald verlangen naar toegankelijkheid en gemak.

We leven in een tijdperk met een groeiende noodzaak om elke vorm van artistieke expressie toegankelijk te maken voor een ieder die wil participeren. Deze drang naar toegankelijkheid ligt niet zozeer in de daadwerkelijke mogelijkheid om te participeren in een bepaald veld, maar om de gewenste resultaten te behalen, zonder hier de noodzakelijke moeite in te steken. Er kan geen vrede worden gesloten met een amateuristische uitkomst (vernomen amateurisme of daadwerkelijk amateurisme), maar ook de motivatie om de noodzakelijke uren in het meesteren van een vak ontbreekt. Hierin biedt generatieve AI de uitkomst. 

AI stelt mensen zonder ambitie in staat om te participeren in velden die voorheen enkel voor mensen waren die de passie hadden om zich te ontwikkelen, of in ieder geval de mensen die het lef hadden om te falen. Makers die bereid waren om werk te maken dat er niet uitkwam zoals ze wilden. Makers die vrede kunnen sluiten met hun eigen kunnen of makers die bereid zijn om naar hun eigen tekortkomingen te kijken om hier op voort te bouwen. 

Hierin wordt AI vaak als uitkomst geboden voor mensen “zonder vaardigheid”, alsof deze vaardigheid iets is waar een mens mee wordt geboren, in plaats van iets dat over de loop van het leven wordt ontwikkeld. Deze mensen zien kunst niet als een proces maar als een product. Hoe iets wordt gemaakt doet er niet toe voor deze mensen, als er maar snel een eindproduct uit komt. Een fundamentele desinteresse in datgene wat de kunst menselijk maakt. Deze drang om proces te elimineren creëert een gevaarlijke trend voor de mensheid. Het proces is waar we ontdekken, waar we groeien en waar we ontwikkelen. Het is waar we in aanraking komen met onze eigen menselijkheid. Onze ambities, onze tekortkomingen en onze onzekerheden over hoe ver die twee uit elkaar kunnen liggen. Het proces kan een enorm confronterend en kwetsbaar iets zijn, maar juist daarom is het iets dat we moeten aanmoedigen en beschermen.

Ik zie A.I. steeds meer gebruikt worden voor steeds meer simpele zaken. Een witte tekst op een zwarte achtergrond, een plaatje voor bij een linkedin post, een profielfoto. Langzaam maar zeker elimineren we steeds meer van onze processen en maken we onszelf dommer en dommer.

Naast deze parade van de passieloze is er een nog gevaarlijkere groep. Deze mensen gebruiken A.I. voor een enorm scala aan duistere doeleinden. Voorheen werden deze mensen gehinderd door hun gebrek aan vaardigheid, en de aard van hun verzoeken zou het moeilijk maken om iemand te vinden die mee zou willen gaan in deze daden. Maar dankzij A.I. is het makkelijker dan ooit. We hebben het hier over de enorme mogelijkheden die A.I. bied op het front van seksuele uitbuiting, pedofilie en algemene misinformatie. Talloze vrouwen en kinderen worden dagelijks uitgekleed door A.I.[1][2] Tientallen apps worden voor dit specifieke doel gecreëerd.[3] 

“While men are occasionally the targets, research suggests that 99 per cent of non-consensual, sexualized deepfakes feature women and girls. Overwhelmingly, it’s used as a form of abuse to bully, coerce or extort victims.”

-Marr, B. (2025, 28 juli). AI apps are undressing women without consent and it’s a problem. Forbes. 

Daarnaast kan fotografisch bewijs steeds moeilijker vertrouwd worden en dit wordt ingezet om politieke verandering in beweging te brengen op basis van een verdraaid beeld van de realiteit. We zien het gebruik van deze middelen steeds vaker voorkomen in de media. Het Witte Huis maakt steeds vaker gebruik van A.I. om de realiteit naar hun hand te zetten.

Zo gebruikte het Witte Huis op 22 januari 2026 deze technologie om de arrestatie van activist Nekima Levy Armstrong te verdraaien. Hiermee proberen ze hun geliefde narratief voort te zetten dat protesters, (zwarte) vrouwen, en/of linkse mensen, enorm emotionele mensen zijn die geen rationele keuzes maken.

Vergelijking tussen beeld van DHS en de twitter pagina van het witte huis

Nadat het Witte Huis werd geconfronteerd met hun manipulatie, werd de volgende reactie gegeven. 

“YET AGAIN to the people who feel the need to reflexively defend perpetrators of heinous crimes in our country I share with you this message: Enforcement of the law will continue. The memes will continue. Thank you for your attention to this matter”

-Kaelan Dorr, the deputy communications director

Het gebruik van deze beelden wordt als een grap gecontextualiseerd. Het is dezelfde bewapening van humor die we wel vaker vanuit rechts zien komen. Humor als verantwoording om maar alles te kunnen zeggen. Daarnaast is het niet moeilijk om te zien dat er hiermee wordt getest hoe ver er kan worden gegaan met deze beelden. Voorheen waren de A.I. beelden van het Witte Huis smakeloos, maar vrij moeiteloos te identificeren. Met dit beeld worden de eerste stappen genomen om deze technologie in stilte in te zetten en het narratief van de realiteit te verdraaien. Nu is het nog een ‘meme’, maar is het nog een grap wanneer ze er niet op worden aangesproken?

Deze openlijk onethische toepassingen van A.I. tonen een andere menselijke barrière die geëlimineerd kan worden. Het menselijke gevoel van moraliteit. Vele debatten kunnen worden gevoerd over het concept moraliteit, maar laten we het even als een gegeven nemen dat de meeste mensen wel iets van een intern gevoel van goed en kwaad hebben. Een combinatie van tijd, moeite en geld is doorgaans nodig om mensen mee te nemen in een narratief dat ze in staat stelt om tegen deze interne moraliteit in te gaan.

Dit maakt het moeilijk om de intersectie te vinden tussen mensen met de nodige vaardigheden, en de gebrekkige moraliteit om de gewenste wandaden uit te kunnen en willen voeren.

Vertel een groep soldaten dat ze vuur moeten openen op een groep burgers op eigen grondgebied, en de meeste zullen daar toch hun twijfels bij hebben. In ieder geval genoeg om het een moeizaam proces te maken dat de nodige weerstand zal opwekken. 

Wat geen weerstand zal bieden zijn de gewapende robot-honden wiens A.I. geprogrammeerd kan worden om onderscheid te maken tussen verschillende etnische groepen. Vertel een robot “open vuur wanneer 60% zeker van niet-witte etniciteit” en de robot zal daar geen bezwaar op maken. Plotseling hoef je niet langer een leger van soldaten zo ver te zien krijgen dat ze hun morele bezwaren tot op het hoogste punt kunnen negeren. Plotseling is de enige hindernis de hoeveelheid kogels die je in zo’n hond kan proppen. 

Om deze toegankelijkheid tot vaardigheid mogelijk te maken, betalen we talloze van onze natuurlijke grondstoffen. Een enorme hoeveelheid water wordt gebruikt door het steeds groter wordende aantal datacenters. Deze verbruiken een enorme hoeveelheid water en stroom en zorgen ervoor dat de omliggende omgeving onbewoonbaar wordt.[4]

Maar naast de vordering van de vernietiging van onze planeet, maken we ook de daadwerkelijke productiemiddelen minder toegankelijk voor degenen die daadwerkelijk maken. De prijs van RAM geheugenkaarten (datgene wat een computer onder andere nodig heeft om beeld te verwerken) is 400% tot 600% toegenomen door de enorme hoeveelheden RAM die generatieve AI vereist. Hierdoor wordt het steeds moeilijker voor particuliere gebruikers om deze kaarten te bemachtigen.

“AI is best stated as a tool to permit wealth to access skill without skill being permitted to access wealth.”

-twitter user, 2025

We maken enorme offers om te zorgen dat de minst gepassioneerde in de samenleving en degenen met de minste ethische bezwaren toegang kunnen krijgen tot vaardigheid. Er is niet langer te spreken van een balans tussen de mogelijkheden en wat we verliezen. We leveren alles in, en wat we terugkrijgen is een wereld vol zielloze creaties, onethische naaktbeelden en een volk dat compleet vervreemd raakt van hun eigen vermogen tot creatie.